第 8 页

34. D. B. i. 86: 'Huic manerio reddebatur T. R. E. de Cruche per annum consuetudo, hoc est 6 oves cum agnis totidem, et quisque liber homo i. blomam ferri.' South Perrott had belonged to the Confessor, Crewkerne to Edith, probably 'the rich and fair.' For the description of Cruche see D. B. i. 86 b. As to the 'bloom' of iron see Ellis, Introduction, i. 136.

35. D. B. i. 92. See also p. 87 b, the accont of Seveberge.

36. D. B. ii. 145.

37. D. B. ii. I: 'In hoc manerio erat tunc temporis quidam liber homo de dimidia hida qui modo effectus est unus de villanis.'

38. Thus D. B. i. 127, Mid.: 'inter francos et villanos 45 carucae'; Ibid. 70, Wilts: '4 villani et 3 bordarii et unus fracus cum 2 carucis'; Ibid. 241, Warw.: 'Ibi sunt 3 francones homines cum 4 villanis et 3 bordariis.' Sometimesfrancus may be an equivalent for francigena; e.g. i.254b, where in one entry we have unus francigena and in the next unus francus homo. But an Englishman may be francus; ii. 54 b "accepit 15 acras de uno franco teigno et misit cum terra sua.' However, it is not an insignificant fact that the very name of Frenchman (francigena) must have suggested free birth.

39. Eor examples see the surveys of Warwick, Stafford and Shropshire.

40. D. B. ii. 260: 'et 7 homines qui possent vendere terram suam si eam prius obtulissent domino suo.'

41. D. B. ii. 278 b: 'si vellent recedere daret quisqe 2 solidos.' Ibid. 207: 'et possent recedere si darent 2 solidos.'

42. D. B. ii. 435: 'Et super Vlnoht habuit commendationem antecessor R. Malet, teste hundredo, et non potuit vendere nec dare de eo terram suam.' Ibid. 397: 'viderunt eum iurare quod non poterat dare [vel] vendere terram suam ab antecessore Ricardi.'

43. D. B. i. 145: 'Ioc manerium tenuit Aluuinus homo Estan, non potuit dare nec vedere extra Brichelle manerium Estani.'

44. D. B. i. 133: 'Hanc terram tenuit Aluric Blac 2 hidas de Abbate Westmonasterii.T. R. E.: non poterat separate ab aecclesia'

45. D B. ii. 216 b: 'Ita est in monasterio quod nec vendere nec forisfacere potest extra ecclesia.'

46. For example, D. B. i. 201: 'terram suam vendere potuerunt, soca vero remansit Abbati.' D. B. ii, 78: 'et poterant vendere terram set soca et saca remanebat antecessori Alberici.' Ibid. ii. 92 b: 'unus sochemannus fuit in hac terra de 15 acris quas poterat vendere, set soca iacebat in Warleia terra S. Pauli.'

47. But the consuetudo, rent or the like, may 'remain': D. B. ii. 181 b: 'et possent vendere terram suam set consuetudo remanebat in manerio.' And so the commendatio may 'remain'; ii. 357 b: 'Hi poterant dare et vendere terram, set saca et soca et commendatio remanebant Sancto [Eadmundo].'

48. For example, D. B. i. 201: 'Homines Abbatis de Ely fuerunt et 4 terram suam vendere potuerunt, soca vero remansit Abbati, et quartus 1 virgam et dimidiam habuit et recedere non poutuit.' See the important evidence produced by Round, Feudal England,24, as to the equivalence of these phrases.

49. One of the commonest terms is recedere -- 'potuit recedere' -- 'non potuit recedere'. i. 41, 'non potuit cum terra recedere ad alium dominum'; i. 56 b, 'to liberi homines T. R. E. tenebant 12 hidas et dimidiam de terra eiusdem manerii sed inde recedere non poterant'; ii. 19 b, 'non poterant recedere a terra sine licentia Abbatis'; ii. 57 b, 'non poterant recedere ab illo manerio'; ii 66, 'non poterant removere ab illo manerio'; ii. 41, 'non poterant recedere a soca Wisgari'; ii. 41 b, 'nec poterant abire sine iussu domini'; i. 66 b, 'qui tenuit T. R. E. non poterat ab aecclesia diverti [separari'] ; ii. 116, 'unus [burgensis] erat ita dominicus ut non posset recedere nec homagiurn facere sine licentia ([Stigandi]'; ii. 119, 'de istis hominibus erant 36 ita dominice Regis Edwardi ut non pssent esse homines cuiuslibet sed semper tamen consuetudo regis remanebat preter herigete.' A remarkable form is, ii. 57 b, 'non potuit istam terram mittere in aliquo loco nisi in abbatia.' Then 'potuit ire quo voluit,' 'non potuit ire quolibet' are common enough.

50. Ine, c. 39: He who leaves his lord without permission pays sixty shillings to his lord.

51. For example, D. B. i. 41: 'Tres taini tenuerunt de episcopo et non potuerunt ire quolibet.'

52. D. B. i. 35 b, Tornecrosta.

53. D. B. i. 212 b, Stanford.

54. D. B. i. 249 b: 'Tres taini tenuerunt et liberi homines fuerunt'; 256, 'Ipsi taini liberi erant'; 259 b, 'Quatuor taini tenuerunt ante eum et liberi fuerunt.'

55. Chron. Abingd. i. 490: 'Nam quidam dives, Turkillus nomine, sub Haroldi comitis testimonio et consultu, de se cum sua terra quae Kingestun dicitur, ecclesiae Abbendonensi et abbati Ordrico homagium fecit; licitum quippe libero cuique, illo in tempore, sic agere erat.'

56. D. B. i. 180 b: 'et poterant ire cum terra quo volebant, et habebant sub se 4 milites, ita liberos ut ipsi erant.'

57. D. B. ii. 59.

58. D. B. i. 172: 'si ita liber homo est ut habeat socam suam et sacam et cum terra sua possit ire quo voluerit.'

59. D. B. i. 84 b.

60. D. B. ii. 213: 'Hanc terram calumpniatur esse liberam Vlchitel homo Hermeri, quocunque modo iudicetur, vel bello vel iudicio, et alius est praesto probare eo modo quod iacuit ad ecclesiam [S. Adeldredae] die quo rex Edwardus obiit. Set totus hundretus testatur eam fuisse T. R. E. ad S. Adeldredam.'

61. See in particular the survey of Gloucestershire; D. B. i. 165 b: 'Hoc manerium quietum est a geldo et ab omni forensi servitio praeter aecclesiae'; Ibid. 'Haec terra libera fuit et quieta ab omni geldo et regali servitio'. 170, 'Una hida et dimidia libera a geldo.' When after reading these passage's we come upon the following (167 b), 'Isdem W. tenet Tatinton: Ulgar tenuit de rege Edwardo: haec terra libera est,' and when we observe that the land is not hidated, we shall probably infer that 'This land is free' means 'This land is exempt from geld, and [perhaps] from all other royal service.'

62. Dialogus, i. c. 11; ii. c. 14.

63. Dialogus, i. c. 10.

64. Will. Conq. i. 30, 31: 'Si les seignurages ne facent altri gainurs venir a lour terre, la justise le facet.' The Latin version is ridiculous: 'Si domini terrarum non procurent idoneos cultores ad terras suas colendas, iustitiarii hoc faciant.' The translator seems to have been puzzled by the word altri or autrui.

65. Ibid. 29.

66. Schmid, App. v.; vii., 2, 9-11; Pseudoleges Canuti, 60-1 (Schmid, p. 431).

67. D. B. iv. 497.

68. D. B. i. 44 b: 'Istam terram calumpniatur Willelmus de Chernet, dicens pertinere ad manerium de Cerneford feudum Hugonis de Port per hereditatem sui antecessoris et de hoc suum testimonium adduxit de melioribus et antiquis hominibus totius comitatus et hundredi; et Picot contraduxit suum testimonium de villanis et vili plebe et de prepositis, qui volunt defendere per sacramentum ve dei iudicium, quod ille qui tenuit terram liber homo fuit et potuit ire cum terra sua quo voluit. Sed testes Willelmi nolunt accipere legem nisi regis Edwardi usque dum diffiniatur per regem.' It seems possible that William's witnesses wished to insist on the ancient rule that the oath of one thegn would countervail the oaths of six ceorls. This was the old English law (lex Edwardi) on which they relied.

69. D. B. ii. 393: 'et 5 villani de eodem manerio testantur ei et offerunt legem qualem quis iudicaverit; set dimidium hundret de Gepeswiz testantur quod hoc iacebat ad ecclesiam T. R. E. et Wisgarus tenebat et offert derationari.'

70. Schmid, App. vi.; Leg. Hen. 64 sect. 2: 'thaini iusiurandum contravalet iusiurandum sex villanorum.'

71. Leg. Hen. 29, sect. 1.

72. Hist Eng. Law, i. 344.

73. Dialogus, i. c. 11

74. D. B. i. 67 b; 'De terra villanorum dedit abbatissa uni militi 3 hidas et dimidiam.' Ibid. 89: 'tenet Johannes de episcopo 2 hidas de terra villanorum.' Ibid. i. 169: 'unus francigena tenet terram unius villani.' Ibid. 164: 'In Sauerna 11 piscariae in dominio et 42 piscariae villanorum.' Ibid. 230: 'Silva dominica 1 leu. long. et dim. leu. lat. Silva villanorum 4 quarent. long. et 3 quarent. lat.' Ibid. 7 b: '5 molini villanorum.' We have not seen dominicum used as a substantive; but in the Exon. D. B. iv. 75 we have dominicatus Regis, for the king's demesne. There is already a slight ambiguity about the term dominium. We may say that a church has a manor in dominio, meaning thereby that the manor as a whole is held by the church itself and is not held of it by any tenant; and then we may go on to say that only one half of the land comprised in this manor is held by the church in dominio. Cf. Hist. Eng. Law, ii. 126.

75. For example, D. B. i. 159: 'Nunc in dominio 3 carucae et 6 servi, et 26 villani cum 3 bordariis et 15 liberi homines habent 30 carucas.' Ibid. 165: 'In dominio 2 carucae et 9 villani et 6 bordarii et presbyter et unus rachenistre cum 10 carucis.' Ibid. 258 b: 'et 3 villani et 2 bordarii et 2 francigenae cum 2 carucis.' But such entries are common enough.

76. Round, Domesday Studies, i. 97.

77. D. B. i. 28: 'Ipse Willelmus de Braiose tenet Wasingetune.... De hac terra tenet Gislebertus dim. hidam, Radulfus I hidam, Willelmus 3 virgas, Leuuinus dim. hidam qui potuit recedere cum terra sua et dedit geldum domino suo et dominus suus nichil dedit.'

78. B. i. 163, b.

79. D. B. i. 121: 'Omnes superius descriptas terras tenebant T. R. E. S. Petrocus; huius sancti terrae nunquam reddiderunt geldum nisi ipsi aecclesiae.' D. B. iv. 187: 'Terrae S. Petrochi nunquam reddiderunt gildum hisi sancto.'

80. D. B. ii. 372: 'Et quando in hundreto solvitur ad geldum 1 libra tunc inde exeunt 60 denarii ad victum monachorum.'

81. Cnut, ii. 79: 'And se  land gewerod haebbe be scire gewitnisse....' The A.-S. werian is just the Latin defendere.

82. Heming, Cartulary, i. 278; Round, Domesday Studies, i. 89. Compare the story in D. B. i. 216 b: Osbern or Osbert the fisherman claims certain land as having belonged to his 'antecessor'; 'sed postquam rex Willelmus in Angliam venit, ille gablum de hac terra dare noluit et Radulfus Taillgebosc gablum dedit et pro forisfacto ipsam terram sumpsit et cuidam suo militi tribuit.'

83. D. B. iv. 245, Cruca.

84. See above p. 81, note 3.

85. D. B. i. 163: 'Ibi erant villani 21 et 9 rachenistres habentes 26 carucas et 5 coliberti et unus bordarius cum 5 carucis. Hi rachenistres arabant et herciabant ad curiam domini.' Ibid. 'Ibi 19 liberi homines rachenistres habentes 48 carucas cum suis hominibus.' Ibid. 166: 'De terra huius manerii tenebant radchenistres, id est liberi homines, T. R. E., qui tamen omnes ad opus domini arabant et herciabant et falcabant et metebant.'

86. D. B. i. 186, Ewias.

87. D. B. i. 180.

88. D. B. i. 179 b.

89. D. B. i. 179 b.

90. D. B. i. 174 b.

91. D. B. i. 246 b. So the burgesses of Steyning (i. 17) 'ad curiam operabantur sicut villani T. R. E.'

92. D. B. i. 219.

93. D. B. i. 174 b: 'Ipsi radmans secabant una die in anno et omne servitium quod eis iubebatur faciebant.' The position of these tenants will be discussed hereafter in connexion with St. Oswald's charters.

94. D. B.. i. 16 b: 'De herbagio, unus porcus de unoquoque villano qui habet septem porcos.' In the margin stands 'Similiter per totum Sussex.'

95. D. B. i. 12 b: 'Ibi tantum silvae unde exeunt de pasnagio 40 porci aut 54 denarii et unus obolus.' Ibid. 191 b: 'De presentacione piscium 12 solidi et 9 denarii.' Ibid. 117 b: 'aut unum bovem aut 30 denarios.'

96. See above p. 84.

97. D. B. i. 12 b.

98. D. B. i. 11 b, Hamestede.

99. D. B. i. 117 b, Colun.

100. D. B. i. 127, Stibenhede.

101. D. B. i. 179 b, Lene.

102. D. B. i. 12 b, Norborne.

103. D. B. i. 127 b: 'Wellesdone tenent canonici S. Pauli.... Hoc manerium tenent villani ad firmam canonicorum. In dominio nil habetur.'

104. See above p. 62.

105. This matter will be discussed when we deal with St. Oswald's charters.

106. Schmid, p. 263 (note). This document is Dr. Liebermann's Instituta Cnuti (Trans. Rov. Hist. Soc. vii. 77).

107. Schmid, App. ii. 57-9.

108. For the rest, the word t鷑esman appears in Edgar iv. 8, 13, in connexion with provisions against the theft of cattle.

109. D. B. i 259, 259 b.

110. Leg. Will. i. 29.

111. D. B. ii. 360 b: 'Hanc terram habet Abbas in vadimonio pro duabus marcis auri concessu Engelrici quando redimebant Anglici terras suas.' Sometimes the Englishman gets back his land as a bedesman: i. 218, 'Hanc terram tenuit pater hujus hominis et vendere poterit T. R. E. Hanc rex Willelmus in elemosina eidem concessit'; i. 211, 'Hanc terram tenuit Avigi et potuit dare cui voluit T R. E. Hanc. ei postea rex Willelmus concessit et per breve R. Tallebosc commendavit ut eum servaret'; i. 218 b, a similar case.

112. Dialogus, i. c. 10; Bracton, f. 7. On both passages see Vinogradoff, Villainage, p. 121.

113. D. B. ii. 1: 'In hoc manerio erat tunc temporis quidam liber homo... qui modo effectus est unus de villanis.'

114. D. B. i. 148 b: 'In Merse tenet Ailric de Willelmo 4 hidas pro uno manerio..... Istemet tenuit T. R. E. sed modo tenet ad firmam de Willelmo graviter et miserabiliter.'

115. D. B. i. 141: 'Hanc terram sumpsit Petrus vicecomes de isto sochemanno Regis Willelmi in manu eiusdem Regis pro forisfactura de gildo Regis se non reddidisse ut homines sui dicunt. Sed homines de scira non portant vicecomiti testimonium, quia semper fuit quieta de gildo et de aliis erga Regem quamdiu tenuit, testante hundret.'

116. D. B. i. 30: 'Ricardus de Tonebrige tenet de hoc manerio unam virgatam cum silva unde abstulit rusticum qui ibi manebat.'

117. D. B. ii. 282 b: 'et istam consuetudinem constituit illis Aluricus prepositus in tempore R. Bigot.'

118. D. B. ii. 284 b.

119. D. B. ii. 84 b.

120. D. B. ii. 353 b: 'omnes fuerunt confusi.'

121. D. B. ii. 440 b: 'sed homines inde fuerunt confusi.'

122. D. B. i. 65, Aldeborne.

123. D. B. ii. 18, Berdringas.

124. D. B. ii. 38 b, Tachesteda.

125. Ellis, Introduction, ii. 428. We give Ellis's figures, but think that he has exaggerated the number of sokemen who were to be found in 1086.